Każdy, kto łączy się z własną infrastrukturą spoza domu, zna ten rytuał. Otwierasz laptopa, łączysz się z Wi-Fi w hotelu albo w pociągu, uruchamiasz klienta VPN, czekasz, aż zestawi tunel, i dopiero wtedy możesz zacząć pracę. Jeśli zapomnisz o VPN, pierwsze połączenia aplikacji wychodzą przez obcą sieć. Jeśli klient VPN się zawiesi albo po aktualizacji systemu przestanie działać, tracisz kwadrans na diagnozowanie problemu, który nie ma nic wspólnego z tym, co chciałeś zrobić.

Szukałem sposobu, żeby ten rytuał zniknął. Chciałem mieć urządzenie, które po włączeniu samo zestawia tunel do mojej prywatnej sieci, a laptop łączy się z nim jak z każdym innym Wi-Fi. Bez klienta VPN na laptopie, bez klikania, z fizycznym przełącznikiem, który jednoznacznie mówi: tunel jest włączony albo wyłączony.

Tak trafiłem na GL.iNet Mudi V2 (GL-E750V2). W tej recenzji opiszę, czym jest to urządzenie, jak wykorzystuję je razem z serwerem OpenVPN na OPNsense i laptopem Dell Precision 7780, co daje karta pamięci, która zamienia router w mały serwer plików, oraz gdzie leżą jego ograniczenia. Opowiem też, o czym trzeba pamiętać, gdy w kieszeni nosi się urządzenie z bezpośrednim dostępem do własnej infrastruktury.

Czym jest Mudi V2?

Router podróżny z modemem LTE i baterią

Mudi V2 to kieszonkowy router podróżny. Wygląda jak duży powerbank z małym ekranem OLED. Waży około 270 gramów, ma wbudowaną baterię 7000 mAh i modem 4G LTE z gniazdem na kartę SIM. Producent przewiduje też obsługę eSIM.

Router może łączyć się z internetem na kilka sposobów. Najprostszy to karta SIM operatora komórkowego. Może też połączyć się z istniejącą siecią Wi-Fi, na przykład hotelową, i rozgłaszać własną, prywatną sieć dla Twoich urządzeń. Trzecia możliwość to kabel Ethernet albo udostępnianie internetu z telefonu przez USB. Gdy dostępnych jest kilka źródeł, router potrafi przełączać się między nimi w razie awarii jednego z nich.

Do urządzeń w pobliżu Mudi V2 udostępnia dwuzakresowe Wi-Fi 5, z prędkością do 433 Mb/s w paśmie 5 GHz.

OpenWrt pod spodem

Najważniejsza cecha nie jest jednak widoczna na pierwszy rzut oka. Mudi V2 działa na OpenWrt, czyli otwartym systemie operacyjnym dla routerów, na który GL.iNet nakłada własny, czytelny panel administracyjny. Dla zwykłego użytkownika oznacza to wygodną konfigurację przez przeglądarkę. Dla administratora oznacza, że pod spodem jest pełnoprawny Linux z dostępem przez SSH i menedżerem pakietów, a więc urządzenie, które da się dopasować do własnych potrzeb.

To właśnie ta warstwa sprawia, że Mudi V2 jest dla mnie świetnym narzędziem, a nie tylko mobilnym hotspotem.

Problem, który chciałem rozwiązać

Dlaczego nie klient VPN na laptopie?

Klient VPN na laptopie działa. Ma jednak kilka wad, które przy codziennej pracy zaczynają przeszkadzać.

Po pierwsze, trzeba o nim pamiętać. Tunel nie zestawia się sam w momencie podłączenia do sieci, chyba że poświęcimy czas na dodatkową konfigurację. Po drugie, każde urządzenie potrzebuje osobnego klienta i osobnej konfiguracji. Laptop, telefon, tablet, druga maszyna testowa. Po trzecie, klient VPN jest kolejnym oprogramowaniem, które może przestać działać po aktualizacji systemu, sterowników albo samego klienta.

Chciałem przenieść odpowiedzialność za tunel z laptopa na osobne urządzenie. Laptop ma po prostu łączyć się z siecią Wi-Fi, a wszystko, co z niego wychodzi, ma trafiać do mojej infrastruktury.

Tunel jako cecha sieci, a nie aplikacji

Ta zmiana perspektywy jest kluczowa. Gdy VPN działa na routerze, tunel staje się cechą sieci, a nie aplikacji. Każde urządzenie, które połączy się z Wi-Fi Mudi, automatycznie korzysta z tunelu, nawet jeśli nie ma pojęcia, że jakiś VPN istnieje. Nie trzeba niczego instalować ani konfigurować na laptopie.

To ten sam mechanizm, który stosuje się w firmach, łącząc oddziały z centralą tunelem między routerami. Mudi V2 pozwala zabrać taki mały oddział w kieszeni.

Przełącznik, który zmienia wszystko

Fizyczny przełącznik zamiast klikania

Na boku obudowy Mudi V2 znajduje się mały, fizyczny przełącznik suwakowy. W panelu administracyjnym można przypisać mu jedną z kilku funkcji, między innymi włączanie klienta OpenVPN, klienta WireGuard albo sieci Tor.

U mnie przełącznik włącza klienta OpenVPN, który łączy się z serwerem w mojej prywatnej infrastrukturze. To był mój główny cel przy wyborze tego urządzenia i właśnie ta funkcja stanowi dla mnie o jego wartości.

Jak to wygląda w praktyce?

Scenariusz jest prosty. Włączam Mudi, przesuwam przełącznik w pozycję VPN i otwieram laptopa. Laptop łączy się z Wi-Fi routera, a router w tym czasie zestawia tunel do mojej sieci. Gdy laptop jest gotowy do pracy, połączenie z moją infrastrukturą już działa. Nie uruchamiam żadnego programu, nie wpisuję hasła do VPN, nie sprawdzam, czy klient się połączył.

Główna korzyść jest taka, że od razu po włączeniu routera pracuję z zestawionym połączeniem VPN do mojej prywatnej sieci, w której działa moja krytyczna infrastruktura. Fizyczny przełącznik ma też walor, którego nie daje żadna ikona w zasobniku systemowym: jednym spojrzeniem widzę, w jakim trybie pracuje sieć.

Blokada ruchu poza tunelem

Jest jeszcze jedno ustawienie, które warto włączyć. Oprogramowanie GL.iNet pozwala zablokować cały ruch, który nie przechodzi przez VPN. Jeśli tunel z jakiegoś powodu się rozłączy, urządzenia podłączone do Mudi stracą dostęp do internetu, zamiast po cichu wysyłać dane przez sieć hotelową. Producent nazywa tę funkcję Block Non-VPN Traffic albo Kill Switch, zależnie od wersji oprogramowania.

To ustawienie zamienia wygodę w bezpieczeństwo. Bez niego chwilowa awaria tunelu mogłaby przejść niezauważona.

Współpraca z OPNsense

Serwer po drugiej stronie tunelu

Drugą stroną tunelu jest u mnie OPNsense, czyli otwarta zapora sieciowa i router, który działa na brzegu mojej prywatnej sieci. OPNsense ma wbudowany serwer OpenVPN, więc konfiguracja sprowadza się do przygotowania serwera, wygenerowania osobnego certyfikatu dla Mudi i wyeksportowania pliku konfiguracyjnego klienta.

Ten plik w formacie .ovpn importuje się w panelu Mudi w sekcji klienta VPN. Od tej chwili router wie, z kim i jak ma zestawić tunel.

Osobny certyfikat dla każdego urządzenia

Jedną zasadę traktuję tu bezwzględnie: Mudi ma własny certyfikat, którego nie używa żadne inne urządzenie. Dzięki temu w OPNsense widzę, kiedy łączy się właśnie router, a nie laptop czy telefon. Co ważniejsze, mogę go w każdej chwili unieważnić, nie ruszając dostępu pozostałych urządzeń.

To nie jest formalność. Mudi to małe urządzenie, które noszę w plecaku. Może zostać zgubione albo skradzione, a wraz z nim konfiguracja, która otwiera drogę do mojej infrastruktury. Wrócę do tego w części o bezpieczeństwie.

Mudi V2 i Dell Precision 7780

Laptop, który nie musi wiedzieć o VPN

Mudi V2 doskonale współpracuje z moim Dellem Precision 7780. Laptop łączy się z routerem jak z każdą inną siecią i nie wymaga żadnej dodatkowej konfiguracji. Wszystko, co robię na laptopie, czyli zarządzanie serwerami, dostęp do maszyn w moim laboratorium czy kopie zapasowe, odbywa się przez tunel zestawiony przez router.

Ma to też korzyść, której nie doceniałem na początku. Na laptopie działa wiele maszyn wirtualnych. Gdy laptop jest podłączony do Mudi, z tunelu mogą korzystać także one, bez osobnej konfiguracji VPN w każdej z nich.

Mniej oprogramowania na stacji roboczej

Z punktu widzenia bezpieczeństwa to też dobra zmiana. Na laptopie, który jest moim podstawowym narzędziem pracy, jest o jeden program mniej do aktualizowania i pilnowania. Konfiguracja VPN i klucze do tunelu nie leżą na laptopie, tylko na osobnym urządzeniu o jednym, jasno określonym zadaniu.

NordVPN, gdy nie potrzebuję własnej sieci

Wbudowana integracja

Nie zawsze potrzebuję dostępu do własnej infrastruktury. Czasem chcę po prostu bezpiecznie korzystać z internetu w niezaufanej sieci, nie obciążając przy tym własnego łącza domowego. Dużym plusem Mudi V2 jest integracja z NordVPN.

Oprogramowanie GL.iNet ma wbudowaną obsługę tej usługi. Wystarczy podać dane z konta NordVPN, a router sam pobierze konfiguracje serwerów. Nie trzeba ręcznie ściągać plików ani śledzić zmian adresów serwerów.

Dwa profile, dwa zastosowania

W praktyce mam więc dwa profile o różnym przeznaczeniu. Tunel do OPNsense służy do pracy z moją infrastrukturą. NordVPN służy do zwykłego korzystania z internetu w miejscach, którym nie ufam. Przełączanie między nimi odbywa się w panelu routera, a laptop nadal niczego nie musi wiedzieć.

LTE, czyli internet bez szukania Wi-Fi

Własne łącze zamiast hotelowego

Mudi V2 współpracuje z kartami SIM w sieciach LTE. To ma znaczenie z dwóch powodów. Po pierwsze, nie muszę szukać Wi-Fi ani zastanawiać się, czy sieć w kawiarni albo na konferencji jest bezpieczna. Po drugie, łącze komórkowe jest często po prostu stabilniejsze niż przeciążona sieć hotelowa.

Wersje modemu różnią się kategorią LTE. Podstawowa Cat 4 oferuje teoretycznie do 150 Mb/s pobierania, a wariant Cat 6 do 300 Mb/s. W praktyce o prędkości decyduje zasięg operatora, a przy włączonym VPN przede wszystkim procesor routera, o czym za chwilę.

Przełączanie między źródłami internetu

Router potrafi automatycznie przełączyć się na inne źródło internetu, gdy aktywne przestanie działać, na przykład z Wi-Fi hotelowego na LTE. Tunel VPN zestawia się wtedy ponownie przez nowe łącze. W połączeniu z blokadą ruchu poza tunelem oznacza to, że nawet przy zmianie łącza żadne dane nie wyjdą poza VPN.

Karta 1 TB, czyli serwer plików w kieszeni

Lokalny zasób sieciowy

Mudi V2 ma gniazdo na kartę microSD o pojemności do 1 TB. Korzystam z karty o maksymalnej pojemności i uważam to za bardzo fajne rozwiązanie. Karta pełni rolę lokalnego serwera plików, dostępnego przez NFS i Sambę dla wszystkich urządzeń podłączonych do routera.

Dla wyjaśnienia: Samba to implementacja protokołu SMB, czyli sposobu udostępniania plików znanego z Windows. Działa również w Linuksie i macOS. NFS to natywny protokół udostępniania plików w systemach uniksowych, wygodny przy pracy z Linuksem i maszynami wirtualnymi. Panel GL.iNet pozwala skonfigurować Sambę bezpośrednio z przeglądarki.

Do czego to się przydaje?

Lokalny zasób w sieci routera działa niezależnie od tunelu i od internetu. Mogę na nim trzymać pliki potrzebne w podróży, obrazy systemów do instalacji, materiały do prezentacji albo dane, które chcę przenieść między laptopem a innymi urządzeniami bez wysyłania ich przez internet. Wszystkie urządzenia podłączone do Mudi widzą ten sam zasób.

Na co uważać?

Router ma niewielki procesor, więc nie należy oczekiwać prędkości porównywalnych z serwerem NAS. Do wymiany plików w podróży w zupełności wystarcza, ale nie do pracy na dużych plikach w czasie rzeczywistym.

Ważniejsza jest druga uwaga: dane na karcie nie są domyślnie szyfrowane. Kto wyjmie kartę z routera, odczyta jej zawartość w dowolnym czytniku. Nie trzymam na niej niczego, czego utrata byłaby dla mnie problemem, a jeśli coś wrażliwego musi się tam znaleźć, szyfruję to przed zapisaniem. Warto też upewnić się, że udostępnianie plików nie jest dostępne od strony sieci zewnętrznej. Panel GL.iNet ma osobną opcję zezwalającą na dostęp do Samby z WAN i powinna ona pozostać wyłączona.

Ograniczenia, o których trzeba wiedzieć

OpenVPN nie jest szybki na tym procesorze

Mudi V2 ma procesor Qualcomm QCA9531 z zegarem 650 MHz. Do routowania ruchu wystarcza, ale szyfrowanie OpenVPN to dla niego duże obciążenie. OpenVPN korzysta głównie z jednego rdzenia procesora i na słabszych routerach to on, a nie łącze, wyznacza prędkość tunelu. Użytkownicy na forum GL.iNet raportują przez OpenVPN na Mudi prędkości rzędu kilku megabitów na sekundę.

Do mojej pracy, czyli SSH, paneli administracyjnych, synchronizacji plików i zdalnego pulpitu, to wystarcza. Do przesyłania dużych obrazów maszyn wirtualnych przez tunel już nie.

WireGuard jako szybsza alternatywa

Jeśli prędkość tunelu jest ważna, lepszym wyborem jest WireGuard. To nowszy protokół VPN, prostszy i wyraźnie mniej wymagający dla procesora. OPNsense obsługuje WireGuard, a Mudi potrafi przypisać go do przełącznika tak samo jak OpenVPN. Ja zostałem przy OpenVPN, bo na nim opiera się moja istniejąca infrastruktura, ale przy budowie konfiguracji od zera warto rozważyć WireGuard.

Inne drobiazgi

Port Ethernet w Mudi V2 pracuje z prędkością 100 Mb/s. Wi-Fi to standard Wi-Fi 5, a nie nowsze Wi-Fi 6 czy 7. W urządzeniu, którego wydajność i tak ogranicza szyfrowanie VPN, nie jest to dużym problemem, ale warto o tym wiedzieć przed zakupem. Bateria 7000 mAh pozwala pracować bez ładowania przez dłuższy czas, a router można zasilać przez USB-C, na przykład z zasilacza laptopa albo powerbanku.

Bezpieczeństwo, czyli klucz do infrastruktury w kieszeni

Co się stanie, gdy zgubię Mudi?

To najważniejsza część tej recenzji. Wygoda, którą daje Mudi, ma swoją cenę: w małym urządzeniu, które noszę w plecaku, znajduje się konfiguracja dająca bezpośredni dostęp do mojej prywatnej sieci. Kto znajdzie router, włączy go i przesunie przełącznik, może zestawić ten sam tunel co ja.

Dlatego traktuję Mudi jak klucz do serwerowni, a nie jak zwykły gadżet. Kilka zasad wynika z tego wprost.

Zasady, których się trzymam

Po pierwsze, wspomniany już osobny certyfikat. Gdy router zginie, unieważniam jego certyfikat w OPNsense i od tej chwili tunel przestaje działać, niezależnie od tego, kto i gdzie go uruchomi.

Po drugie, ograniczenia po stronie serwera. Reguły zapory w OPNsense decydują, do których części sieci ma dostęp tunel zestawiany przez Mudi. Nie musi to być cała sieć. Zasada najmniejszych uprawnień obowiązuje także wobec moich własnych urządzeń.

Po trzecie, zabezpieczenie samego routera. Silne hasło do panelu administracyjnego, wyłączony dostęp do panelu od strony WAN i wyłączone usługi zdalnego zarządzania, z których nie korzystam. Router, który podłączam do obcych sieci, nie powinien wystawiać do nich niczego.

Po czwarte, aktualizacje. Mudi V2 to komputer z Linuksem, który łączy się z niezaufanymi sieciami. Oprogramowanie GL.iNet otrzymuje aktualizacje i warto je instalować.

Żadna z tych zasad nie jest skomplikowana. Razem sprawiają, że wygoda przełącznika nie staje się furtką do infrastruktury, którą chronię na co dzień.

Komu polecam Mudi V2?

Kiedy to dobry wybór

Mudi V2 to świetne narzędzie dla osoby, która regularnie łączy się z własną infrastrukturą spoza domu lub biura i chce, żeby tunel VPN był cechą sieci, a nie aplikacji na każdym urządzeniu. Administrator, programista pracujący na zdalnych serwerach, osoba z domowym laboratorium czy małą firmą z własnym OPNsense albo pfSense dostanie urządzenie, które upraszcza codzienną pracę i jednocześnie podnosi poziom bezpieczeństwa.

Doceni go też ktoś, kto dużo podróżuje i chce mieć własne łącze LTE, prywatne Wi-Fi i lokalny zasób plików w jednym, kieszonkowym urządzeniu.

Kiedy lepiej szukać czegoś innego

Jeśli potrzebujesz szybkiego tunelu VPN, rzędu dziesiątek czy setek megabitów na sekundę, Mudi V2 nie będzie dobrym wyborem, szczególnie z OpenVPN. GL.iNet ma w ofercie nowsze i mocniejsze urządzenia, w tym routery z modemem 5G i szybszymi procesorami. Jeśli zależy Ci wyłącznie na prywatności w publicznych sieciach i nie masz własnej infrastruktury, wystarczy też prostszy router podróżny bez modemu LTE.

Na koniec

Mudi V2 nie zachwyca specyfikacją. Ma słaby procesor, wolny port Ethernet i Wi-Fi poprzedniej generacji. A jednak uważam je za świetne narzędzie, bo rozwiązuje konkretny problem w bardzo elegancki sposób. Jeden ruch przełącznikiem i moja sieć jest tam, gdzie ja, bez żadnego klienta VPN na laptopie.

Najważniejsza lekcja, jaką z niego wyniosłem, dotyczy jednak nie samego routera, ale sposobu myślenia o VPN. Gdy tunel przestaje być aplikacją, a staje się cechą sieci, znika cała klasa problemów: zapomniany klient, nieskonfigurowane urządzenie, wyciek ruchu przed zestawieniem połączenia. W zamian pojawia się jedna nowa odpowiedzialność: urządzenie, które ten tunel zestawia, trzeba chronić tak samo jak dostęp do infrastruktury, do której prowadzi.

W kolejnym artykule zajrzymy na drugą stronę tunelu: pokażę, jak przygotować serwer OpenVPN na OPNsense z osobnymi certyfikatami dla urządzeń i regułami zapory, które ograniczają dostęp do tego, co naprawdę potrzebne.